nov 292017
 

Woensdag 27 september 2017, bestuurskantoor locatie SPO Utrecht

Een schoolleider uit het primair onderwijs brengt een vraag in over leiderschap binnen zijn bestuur: hoe verhouden het oude en nieuwe leiderschap zich tot elkaar?

Er staan twee leiders in de opstelling. Het Hoofd der School en schoolleider. Successievelijk worden het kind, het team, het bestuur en het ministerie ingebracht.

Inzichten uit de opstelling

  • Er is een machtsstrijd tussen de twee leiders op één plek
  • Kinderen willen geen machtsstrijd en gaan tussen de leiders instaan, als buffer
  • Als het team in de opstelling komt, neemt het team de plek in tussen de leidinggevenden, als buffer
  • Het team is in verwarring en wordt gemangeld tussen het oude en nieuwe schoolleiderschap
  • De machtsstrijd ontneemt de essentie van het onderwijs de adem
  • De essentie van het onderwijs is een gevoel, wat iedereen kent, maar bijna geen taal aan kan geven
  • Het Hoofd der School staat voor vertrouwd en zeker. Het lijkt schijnveiligheid te bieden
  • Het nieuwe leiderschap is boos, omdat het niet gesteund wordt door de bestuurder. Hij verwijt de bestuurder dat hij wegkijkt
  • Ook OCW kijkt weg naar een andere kant, dan het onderwijsveld
  • Het nieuwe leiderschap heeft de blik gericht op het onderwijs van de toekomst
  • Politiek, bestuurder en schoolleiding lijken allemaal een andere stip op de horizon te hebben.
  • Er ontstaat ontspanning in de opstelling wanneer het team bij de kinderen en de ouders gaat staan
  • Het oude leiderschap is gebaat bij rookgordijnen, want dan wordt er niet op hem gelet
  • Het ouder leiderschap is alleen bang voor de zakelijke manager, die kan hij namelijk niet beïnvloeden

Systemische analyse

In de opstelling hebben we verschillende type leiderschap gezien

  • Vaderlijk leiderschap bij het Hoofd der School. Dit lijkt gekoppeld te zijn aan de familiecultuur en de menselijkheid in het onderwijs. Valkuil is verstoppen
  • Persoonlijk leiderschap: dit lijkt gekoppeld te zijn aan echt, authentiek en volwassenheid
  • Manager: dit lijkt gekoppeld te zijn aan taakgerichtheid en empowerment. De valkuil is droppen of over de schutting gooien
  • CvB: dit lijkt gekoppeld te zijn aan focus. De valkuil is geen verbinding met het veld
  • Team: dit lijkt gekoppeld te zijn aan zorg en verbinding. De valkuil is een te grote jas aantrekken

In het leiderschap lijkt een transformatie plaats te vinden van een politieke/familiaire cultuur naar een meer zakelijke cultuur

Conclusies

Als iedereen zijn stuk/verantwoordelijkheid neemt, kan het gaan stromen.
De weg van transformatie is via het menselijke.
De vraag aan OCW: wil je de transformatie leiden?
De schoolleider heeft zijn focus te houden op de essentie, waarbij hij mogelijk andere mensen in de school inschakelt voor andere rollen van leiderschap.

Verslaglegging Sander Galjaard

jul 012016
 

icon-ondernemen-met-hart-en-ziel-ondernemersopstellingen-jerphaaspuntnlHet terugvinden van passie in je werk. Het belang van vertragen in het onderwijs als tegenhanger van ‘doen, doen, doen en iets nieuws starten voordat het voorgaande is afgesloten’. En het uithouden met dat het tijd kost voordat er een beweging ontstaat. De relatie tussen onderwijs en onderzoek naar onderwijs. Thema’s die aan bod komen tijdens de Systemische Werkplaats Onderwijs van 1 juni 2016 naar aanleiding van de vraag van iemand die eerst docent was en nu werkzaam is als onderzoeker.

In een inleidend interview met de hele groep komen we tot een vraag die we onderzoeken aan de hand van een loopbaanopstelling. Pas tijdens de opstelling werd duidelijk dat de dieperliggende vraag was: “Hoe kan ik als onderzoeker het plezier, dat ik had als docent, integreren in mijn rol als onderzoeker?” Lees verder…

feb 282016
 

schoolklimaat“Hoe creëer ik een veilig schoolklimaat?”, zo luidt de vraag van een basisschooldirecteur. Deze vraag hebben we onderzocht door middel van een opstelling – een 3D weergave van het krachtenveld waarin deze vraag speelt, waarbij mensen de verschillende elementen uit de vraag representeren. Plaats van handeling: de Systemische Werkplaats Onderwijs van 20 januari 2016. Onderstaand delen we een aantal waarnemingen en inzichten die mogelijk ook bruikbaar zijn in de context van andere scholen. Lees verder…

sep 092015
 

“Ik word onrustig van die lege stoel. Ik word er toe aangetrokken. Alsof ik ernaar toe moet”
“Voel je vrij om de beweging te volgen die er in je opkomt”

Een deelnemer aan de workshop Systemisch Onderzoek naar Onderwijs[1] staat op van haar plek in een kring van 26 mensen en gaat op de lege stoel zitten die we als begeleiders hebben neergezet om ook ‘het kind’ een plek te geven in de workshop. Ze begint te stralen. Lees verder…

mrt 122015
 

Ongeveer anderhalf jaar geleden kreeg ik een uitnodiging van Femmy Wolthuis om in gesprek te gaan. Als anderen het initiatief nemen om contact te zoeken, ga ik daar altijd op in. Kennelijk hebben zij een reden.  Bij Femmy was dat om te praten over systemisch werken in het onderwijs.  Ik was daar al een tijdje mee bezig en had al een aantal systemische werkplaatsen georganiseerd.

Na een uur praten waren we er eigenlijk al uit. We hadden allebei een verlangen en wens om ‘iets’ te doen met systemisch werken in het onderwijs. Startend vanuit nieuwsgierigheid besloten we om een systemisch onderzoek naar het Nederlands onderwijsveld te doen. Wat? zul je je misschien afvragen. Een systemisch onderzoek naar het Nederlands onderwijs? Wat is dat dan? Hoe ziet dat eruit? Wat doen jullie dan? Mogen jullie dat wel? Lees verder…

jan 162015
 

Opsteller: Marije Boot

Vraag

De vraag van de directeur is: “Op mijn nieuwe school heb ik de afgelopen twee jaar hard gewerkt om veel zaken op orde te krijgen. En nu wil mijn team niet in beweging komen. Dat frustreert mij. Ik heb de neiging om nu de boel de boel te laten en weg te gaan. Wat gebeurt er in de dynamiek tussen mij en het team?”

Inzichten

  • Het niet bewegen van het team heeft ermee te maken dat de directeur haar ‘passie en creativiteit’ op de vorige school waar ze werkte heeft achtergelaten. Als zij meeneemt wat van haar is en achterlaat wat bij de oude school hoort (boedelscheiding) staat ze met energie voor het team dat dan graag aan de slag wil.
  • Ook is er sprake van ‘dubbelbeeld’ – familiedynamiek en organisatiedynamiek zijn met elkaar verweven, waardoor de vraaginbrenger de functie van directeur niet helemaal kan innemen.

Lees verder…

jan 122015
 

Opsteller: Marije Boot

Vraag

De vraag van de directeur is: “Help ons kijken naar de verschuiving van rollen en taken in de nieuwe structuur, wat er wel en niet duidelijk is en wat er losgelaten mag worden.”

Inzichten

• De positie en functie van directeur moet door alle besturen bekrachtigd worden, waardoor steun ervaren wordt door zowel de directeur, als ook de bovenschoolse deskundigen
• Met betrekking tot ‘het doel’ wordt duidelijk dat het vooral om de kinderen moet gaan. Dit inzicht is van belang in de opstelling om überhaupt een beweging naar het doel te willen maken.

Lees verder…