Sander Galjaard

De juiste plek én de juiste verantwoordelijkheid

 Geen categorie  Reacties uitgeschakeld voor De juiste plek én de juiste verantwoordelijkheid
feb 172020
 

“Hoe kan de kinderopvang zich positioneren ten opzichte van het onderwijs in het belang van het kind?” Met die vraag kwamen een projectleider en wijkmanager kinderopvang naar de systemische werkplaats onderwijs van 5 februari 2020. Onderstaand nemen we je mee in de inzichten die we hebben opgedaan en het verloop van de opstelling zelf.


Systemische analyse

Na afloop van de opstelling blikken we gezamenlijk terug op de opstelling en doen een systemische analyse, waarbij we de vraag stellen: “Wat heb je vanuit jouw plek waargenomen? Waar in het veld van onderwijs (en kinderopvang) zien we dit nog meer?” Daaruit komen de volgende inzichten naar voren:

  • Het geeft rust in het systeem als iedereen de juiste plek heeft en de bijbehorende verantwoordelijkheden op zich neemt.
  • Het brengt het systeem tot rust als er erkenning is voor de rol van geld. Dat betekent in deze situatie het erkennen dat er een juridisch verschil is tussen kinderopvang en onderwijs. De eerste is een private instelling, het tweede een publieke instelling. Daarmee zijn er andere financiële stromen en andere belangen. Er lijkt een rol voor de politiek weggelegd om een kader te scheppen waarin op een gezonde manier met deze verschillen kan worden omgegaan, waarbij de ontwikkeling van de kinderen de samenbindende factor is.
  • De professional in het primaire proces heeft te erkennen dat er grenzen zijn aan (financiële) middelen.
  • Er is veel onrust om het kind heen; professionals zijn druk met zichzelf en/of elkaar. Het doet het kind niet zoveel, zolang het maar kan spelen. Ondertussen blijkt het kind wel veel te ervaren: “Je neemt me serieus door het proces van creëren en spelen serieus te nemen en daarbij aan te sluiten.” Het gaat erom het ‘werk’ van het kind te zien, daarin ervaart het kind waardering en erkenning.
  • Door te spelen en creëren leert het kind ook. Het kind maakt hoe dan ook een volgende stap in zijn/haar leerproces.
  • In de opstelling zoekt niemand echt contact met het kind, ook de ouder niet. Het kind zegt zelfs tegen de ouder: “Jij maakt me helemaal niet groot.”
  • De stem van het kind hoort niet bij het ‘kind’ zelf. ‘De stem van het kind’ maakt onderdeel uit van een systeem van professionals (gemeente, onderwijs, kinderopvang)
  • Het woord ‘experiment’ doet iets met kinderopvang en onderwijs. “Met kinderen experimenteer je niet!” Aan de basis beginnen door met elkaar meekijken op elkaars werkvloer (‘een kijkje in de keuken van je collega’s’), zodat ze elkaars wereld beter begrijpen maakt positieve energie los.
  • De representant voor ‘wethouder’ ervaart: met een oordeel over de professional bevestig je de niet-verandering. Het gaat erom het oude te erkennen en te eren, pas op voor het beter weten dan de professional. Door een oordeel te hebben over dat wat er is, organiseer je een tegenkracht waardoor er geen verandering komt
    • Een vraag die opkomt, is: “Zou het zo kunnen zijn dat we kinderen de overgang van kinderopvang naar school moeten gunnen, ook al is het misschien spannend en doet het misschien pijn? We kunnen het tot onderwijs maken, deze overgang. Dit geldt ook voor de overgang van PO naar VO. Waarbij we ervoor zorgen dat de verschillende systemen ijzersterk zijn in hun kwaliteit.”

De opstelling
De projectleider opent het systemische veld door de kinderopvang, het onderwijs, het kind en een ouder van het kind een plek in de ruimte te geven.

In de opstelling zit het kind vlakbij de kinderopvang, het speelt en heeft het naar zijn zin. De ouder zit dichtbij het kind. De kinderopvang zit achter een bureau terwijl het onderwijs aan de andere kant van de ruimte staat. Het onderwijs voelt zich niet welkom en kan voor zijn gevoel niet de juiste plek innemen en zegt dat hij daardoor op de verkeerde plek terecht is gekomen.
De burgemeester en wethouder van financiën komen de opstelling in. De kinderopvang voelt zich bekeken en voelt dat de druk op haar groot is. Zij geeft aan dat het belangrijk is dat de verantwoordelijkheid daar ligt, waar het hoort. Als kinderopvang zich ook met leren van kinderen bezig moet houden, wordt ze te groot. Leren ligt bij het onderwijs.

Het onderwijs komt nu dichterbij en gaat op enige afstand naast de kinderopvang staan, vlakbij allerlei leermiddelen. Het onderwijs mist een kind en het kind is bereid om ook naar het onderwijs te gaan en gaat met even groot gemak weer terug naar de kinderopvang. Het onderwijs ervaart vanaf het begin veel verbinding met zijn (later op het toneel verschenen) leerling en vindt het ook leuk dat het kind even bij hem kwam kijken; het onderwijs heeft veel waardering voor / verbondenheid met de Kinderopvang.

Het onderwijs is geïrriteerd over de houding en uitspraken van de politiek over geld.

Ondertussen is er contact tussen de ouder en de kinderopvang over het kind.

De wethouder uit zijn intenties ten aanzien van de kinderopvang, welke niet vertrouwd worden door de kinderopvang. “Je hoeft alleen maar echt te luisteren en te zien wat er hier gebeurt, dan weet je wat er nodig is.” Ze wil graag in gesprek gaan over haar ervaringen, over de werkvloer, hoe het gaat. Dat is voor haar belangrijk. De wethouder heeft moeite om zijn rol te benoemen. Volgens de andere instituten is het belangrijk dat de wethouder iedereen de juiste plek met de juiste verantwoordelijkheid geeft.

De burgemeester geeft aan naar de kinderopvang en het onderwijs dat zij het inzicht heeft gekregen, dat samenwerking tussen deze twee instituten misschien wel een financiële oorsprong heeft. Daarover is niet eerlijk gecommuniceerd. Ze geeft ook aan dat er grenzen zijn aan de financiële middelen “hiermee moeten jullie het doen.”

Ondertussen heeft ook de projectleider haar plek gekregen. Ze voelt zich machteloos, maar ze ziet alles en heeft overal begrip voor. Door de burgemeester en wethouder én kinderopvang en onderwijs wordt wel haar waarde gezien. Het feit dat ze alles ziet, geeft al erkenning. Voor de projectleider wordt duidelijk, dat zij –samen met haar directeur- in gesprek mag met de wethouder om een mandaat te krijgen “geef me de ruimte om te experimenteren.” Het onderwijs echter reageert als door een bij gestoken op het woord ‘experimenteren’ (“we gaan toch niet experimenteren met kinderen”). Taal lijkt belangrijk te zijn.
De projectleider heeft behoefte aan een helder mandaat van de wethouder. Van de laatstgenoemde mag het zetje komen om de samenwerking verder in beweging te krijgen.

Iemand geeft aan ‘het belang van het kind’ te representeren en vindt een plek in de ruimte. Het gaat naast het kind staan. Er is tussen beiden geen sterke connectie. De representant van ‘het belang van het kind’ lijkt het kind niet sterker te maken. Gaandeweg de opstelling verandert het belang van het kind naar ‘de stem van het kind’. Deze ‘stem van het kind’ maakt echter noch verbinding met het kinderopvangkind, noch met het basisschoolkind, noch met de kinderopvang, noch met het onderwijs. Ondertussen voelen het kinderopgang- en het basisschoolkind zich prima thuis bij de kinderopvang en het onderwijs; al voelt het kinderopvangkind zich wel wat miskend in zijn geboekte vooruitgang.

De relatie tussen Kinderopvang en Onderwijs is uitstekend; verbonden in hun aandacht voor kinderen en hun ‘strijd’ tegen de ‘onwetende politiek’.

5 februari 2020, EBS De Parel in Amersfoort

Leerkracht, laat je loyaliteit aan de leerling los

 Geen categorie  Reacties uitgeschakeld voor Leerkracht, laat je loyaliteit aan de leerling los
dec 242019
 

(en kom in je kracht)

De Systemische Werkplaats Onderwijs vindt deze keer plaats op de Parel in Amersfoort, waar we het thema ‘volwassenheid’ onderzoeken. 

Om maar met de deur in huis te vallen: de inzichten van deze Systemische Werkplaats Onderwijs kunnen voor een bommetje in het onderwijs zorgen, vooral bij leraren. Verder lezen?

Lees verder…

Een standbeeld voor Samuel van Houten

 Geen categorie  Reacties uitgeschakeld voor Een standbeeld voor Samuel van Houten
okt 032019
 

“Hoe werkt de oorsprong van het onderwijs door in het dagelijkse onderwijs?” Deze vraag hebben we systemisch onderzocht bij de Systemische Werkplaats Onderwijs van 18 september 2019.

Als eerste stap hebben we in de ruimte een levenscyclus neergelegd[1], zodat er een structuur kon ontstaan om systemisch te kijken. De aanwezige docent geschiedenis en de kennis uit het boek “Een geschiedenis van het onderwijs in Nederland” van Piet de Rooij waren daarbij helpende bronnen. Onderwijs is er altijd geweest, beginnende bij de monniken, waar later kinderen naartoe worden gebracht en de gildes. Het wordt een nationaal onderwijssysteem onder Willem I.

Lees verder…

De bedoeling van het onderwijs

 Geen categorie  Reacties uitgeschakeld voor De bedoeling van het onderwijs
jul 182019
 

Een les in nederigheid

Wat is de bedoeling van het onderwijs? Met die vraag starten we ons onderzoek tijdens de Systemische Werkplaats Onderwijs op 22 mei 2019. Onderstaand nemen we jullie mee in wat we met elkaar hebben gezien. Het was ‘tastend onderzoek’ en het is ‘tastend schrijven’. Het lijkt er namelijk op dat we in deze opstelling gewerkt hebben op het snijvlak van het niveau van het tastbare onderwijssysteem en op het niveau van de beweging van het kind het leven in. Dat zijn grote thema’s, waarbij we ook hebben ervaren dat we aan morele grenzen raken. Elementen als ‘dat wat niet gezegd mag worden’ en ‘dat wat niet gezien kan worden’ komen in beeld. Natuurlijk zijn we nieuwsgierig naar wat dit betekent. We voelen ook dat het (nog?) niet aan ons is om aan te komen. We ervaren het als een voorrecht dat we dit mogen zien.

Lees verder…

Het lerarentekort maakt de kloof in het onderwijs zichtbaar

 Geen categorie  Reacties uitgeschakeld voor Het lerarentekort maakt de kloof in het onderwijs zichtbaar
mrt 082019
 

Wat wil het lerarentekort voor het onderwijssysteem zichtbaar maken? Deze vraag stond centraal in de Systemische Werkplaats Onderwijs van 30 januari 2019.

Bij de vorige Werkplaats hebben we het thema ‘lerarentekort’ ook onderzocht. En we waren nog niet klaar met het onderzoek. Daarom hebben we, uniek in de geschiedenis van de Werkplaats, voor een tweede keer hetzelfde thema centraal gesteld.

Aanwezig bij de Werkplaats zijn een directeur basisonderwijs, twee hogeschooldocenten, een directeur professionalisering van een basisschool bestuur, een onderzoeker en een trainer in het onderwijs. Femmy Wolthuis en ik begeleiden.

Inzichten uit de Systemische Werkplaats Onderwijs Lees verder…

Cadeau voor het onderwijs

 Primair onderwijs, Schoolbestuur, Voortgezet onderwijs  Reacties uitgeschakeld voor Cadeau voor het onderwijs
jul 012016
 

icon-ondernemen-met-hart-en-ziel-ondernemersopstellingen-jerphaaspuntnlHet terugvinden van passie in je werk. Het belang van vertragen in het onderwijs als tegenhanger van ‘doen, doen, doen en iets nieuws starten voordat het voorgaande is afgesloten’. En het uithouden met dat het tijd kost voordat er een beweging ontstaat. De relatie tussen onderwijs en onderzoek naar onderwijs. Thema’s die aan bod komen tijdens de Systemische Werkplaats Onderwijs van 1 juni 2016 naar aanleiding van de vraag van iemand die eerst docent was en nu werkzaam is als onderzoeker.

In een inleidend interview met de hele groep komen we tot een vraag die we onderzoeken aan de hand van een loopbaanopstelling. Pas tijdens de opstelling werd duidelijk dat de dieperliggende vraag was: “Hoe kan ik als onderzoeker het plezier, dat ik had als docent, integreren in mijn rol als onderzoeker?” Lees verder…

Hier draait het om…….

 Maatschappelijk, Primair onderwijs, Voortgezet onderwijs  Reacties uitgeschakeld voor Hier draait het om…….
dec 212015
 

manvrouwbalansWij zijn het middelpunt van de opstelling, wij representeren de mannelijke en vrouwelijke energie van de uitvoerende macht”.  Dat was de slotzin van de twee representanten van de opstelling op 25 november tijdens de Systemische Werkplaats Onderwijs. Een man en een vrouw tegenover elkaar representeerden de uitvoerende macht en waren tegelijkertijd samen een krachtig middelpunt. Daaromheen waren alle andere elementen in de opstelling geordend. De verbinding tussen de man en de vrouw raakt alle deelnemers diep. Er gaat een grote kracht van dit beeld uit. De twee elementen (man en vrouw) staan tegenover elkaar, in rust, beiden in hun zelfstandige kracht en toch met elkaar verbonden. Het mannelijk en het vrouwelijke samen, de liefde voor elkaar en de ruimte en erkenning, dat laat alles weer stromen.

Wil je weten hoe de opstelling zich heeft ontvouwen om bij dit krachtige middelpunt te komen? Lees dan verder. Lees verder…

“Kijk niet zo naar me” – Systemische werkplaats 24 juni 2015

 Hoger onderwijs, Middelbaar beroepsonderwijs, Primair onderwijs, Voortgezet onderwijs  Reacties uitgeschakeld voor “Kijk niet zo naar me” – Systemische werkplaats 24 juni 2015
sep 092015
 

Sander schrijft: “Al een tijdje worstel ik met de plek en de houding van de systemisch onderzoeker. Hoe kan ik fenomologische onderzoek doen als ik zelf onderdeel ben van het onderwijssysteem. Hoe oordeelloos ben ik? Hoe waardevrij kan ik kijken naar een systeem waar ik ook helemaal ingezogen ben? Is oordeelloos kijken niet al zelf een oordeel?

Om dit te onderzoeken stel ik voor om op de systemische werkplaats van 24 juni een aantal systemische rollen rondom het onderwijs op te stellen: de systemisch onderzoeker, de systemisch consultant, de systemische ouder en de systemisch leerkracht. Ik ben nieuwsgierig wat zich aandient. Lees verder…

Over het systemische veld in het onderwijs zichtbaar maken en onderhouden

 Primair onderwijs, Schoolbestuur, Voortgezet onderwijs  Reacties uitgeschakeld voor Over het systemische veld in het onderwijs zichtbaar maken en onderhouden
mrt 122015
 

Ongeveer anderhalf jaar geleden kreeg ik een uitnodiging van Femmy Wolthuis om in gesprek te gaan. Als anderen het initiatief nemen om contact te zoeken, ga ik daar altijd op in. Kennelijk hebben zij een reden.  Bij Femmy was dat om te praten over systemisch werken in het onderwijs.  Ik was daar al een tijdje mee bezig en had al een aantal systemische werkplaatsen georganiseerd.

Na een uur praten waren we er eigenlijk al uit. We hadden allebei een verlangen en wens om ‘iets’ te doen met systemisch werken in het onderwijs. Startend vanuit nieuwsgierigheid besloten we om een systemisch onderzoek naar het Nederlands onderwijsveld te doen. Wat? zul je je misschien afvragen. Een systemisch onderzoek naar het Nederlands onderwijs? Wat is dat dan? Hoe ziet dat eruit? Wat doen jullie dan? Mogen jullie dat wel? Lees verder…

Waarom er voor mannen geen plek meer is in het onderwijs

 Primair onderwijs, Voortgezet onderwijs  Reacties uitgeschakeld voor Waarom er voor mannen geen plek meer is in het onderwijs
jan 122015
 

Het is al een behoorlijke tijd aan de gang. Mannen verlaten het onderwijs, het onderwijs feminiseert. In het primair onderwijs was in 2011 86% van het onderwijzend personeel vrouw. Ook in het voortgezet onderwijs is de trend naar meer vrouwen duidelijk. Op sommige basisscholen werken alleen vrouwen.

Wat betekent feminisering van het onderwijs door een systemische bril bekeken?

Ik benut hierbij mijn eigen waarnemingen toen ik leraar basisonderwijs was. In dit blog bekijk ik het weggaan van mannen uit het onderwijs als symptoom voor een groter probleem. Bij mij komt een aantal vragen boven:

– Wat vertegenwoordigt de man (lees: mannelijke energie) in het onderwijs?
– Is de beweging van de man van het onderwijs af of ergens anders naar toe?
– Waarom is juist nu de beweging op gang gekomen?
– Is deze beweging een patroonherhaling?
– Wat dient zich aan, als de mannen weggaan uit het onderwijs?

Lees verder…